ΕΙΣΑΓΩΓΗ

     Τα τελευταία χρόνια  υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τα ιατρικά προβλήματα των μουσικών. Οι σχετικές έρευνες έχουν δείξει ότι ένα σημαντικός αριθμός  μουσικών υποφέρει από κακώσεις στα άνω άκρα, οι οποίες είναι καθοριστικές για το μέλλον και την επαγγελματική τους σταδιοδρομία.(Fishbein, Middlestadt, Ottatic, Strauss, Ellis, 1988; Fry, 1998). Οι περισσότερες από τις κακώσεις που εμφανίζονται στους μουσικούς είναι αποτέλεσμα της έντονης και πολύωρης εξάσκησης  σε συνδυασμό με την κακή φυσική κατάσταση και την παρατεταμένη τοποθέτηση των άνω άκρων σε οριακές θέσεις.

  

   Οι πρώτες περιγραφές των κακώσεων έχουν γίνει  από τους ίδιους τους μουσικούς  και χρονολογούνται από την αρχή του 17ου αιώνα, πολλές μάλιστα από αυτές  είναι συνδεδεμένες με την ζωή των μεγάλων κλασσικών μουσουργών Schumman, Haydn, Beethoven, Mozart, Schubert, Pagannini καθώς και νεοτέρων βιρτουόζων εκτελεστών (Drake, 1993; Ohry, 1995). Χαρακτηριστικές είναι περιπτώσεις του μεγάλου Σούμαν και του επίσης πιανίστα Παντερέφσκι που υπέστη, μεταξύ των άλλων, ρήξη ενός τένοντα. Ο δε περίφημος Σκριαμπίν αφοσιώθηκε στη σύνθεση αφού αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το πιάνο μετά από παρεμφερή σοβαρό τραυματισμό. Η πρώτη του σύνθεση ήταν μια σονάτα που έληγε με ένα πένθιμο εμβατήριο...

 

     Οι επαγγελματίες και ερασιτέχνες μουσικοί θα μπορούσε να πει κανείς ότι θεωρούνται απόλυτα εξειδικευμένοι αθλητές που είναι επιρρεπείς σε κακώσεις των άνω άκρων. Ο μουσικός απαιτεί υψηλά επίπεδα επιδέξιας εκτέλεσης από τα χέρια του στην προσπάθεια να πετύχει το τέλειο αποτέλεσμα που θα ευχαριστήσει το δάσκαλο, το μαέστρο, το κοινό και τον εαυτό του. Οι απόλυτα συντονισμένες, γρήγορες στην εκτέλεση, σύνθετες κινήσεις αποτελούν το κλειδί της επιτυχίας, ενώ η διαφορά μεταξύ αποτυχίας και επιτυχίας κρίνεται από ελάχιστές διαφορές στην εκτέλεση. Οι μουσικοί επίσης είναι επαγγελματίες με ισχυρό κίνητρο και συχνά «σπρώχνουν» τους εαυτούς τους πολύ πιο «σκληρά» από ότι οι άλλοι θα θεωρούσαν φρόνιμο. Όλες αυτές οι απαιτήσεις του επαγγέλματος εκθέτουν τους μουσικούς σε κακώσεις των άνω άκρων (Quarrier, 1993).Για να μπορέσει να δώσει ένας μουσικός το πρώτο του ρεσιτάλ χρειάζεται πλέον των δέκα χιλιάδων ωρών μελέτης. Η ιδανική λειτουργία των άνω άκρων αποτελεί σημαντικό στοιχείο σε ορισμένες επαγγελματικές κατηγορίες πληθυσμού ,όπως οι μουσικοί .

 

   Το φάσμα των παθήσεων του χεριού του μουσικού είναι αρκετά μεγάλο και δημιουργεί την ανάγκη προσφυγής σε περισσότερες της μιας ιατρικών ειδικοτήτων ,όπως Ορθοπαιδική, Νευρολογία, Χειρουργική χεριού, καθώς και στη Φυσικοθεραπεία. Εξαιτίας του υψηλού ανταγωνισμού και της εξαντλητικής προπόνησης των καλλιτεχνών υψηλού επιπέδου ,σήμερα το χέρι γίνεται ακόμα πιο σημαντικό γι΄ αυτούς. Η ανάλυση του παιξίματος ενός οργάνου περιλαμβάνει περί τις 500 συνθετικές κινήσεις. ΄Ενας βιολιστής για να παίξει 1 παρτιτούρα του Bach για σόλο βιολί κάνει πλέον των 1.200 κινήσεων ανά λεπτό, φθάνοντας στις 25 νότες ανά δευτερόλεπτο. Η αιτία της βλάβης είναι τόσο ο μεγάλος αριθμός επαναλαμβανόμενων κινήσεων ανά λεπτό, που προκαλούν <<χρόνιο μηχανικό τραυματισμό>>, όσο και η συνεχής πίεση από το στατικό φορτίο σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος από ορισμένα όργανα (βιολί, τρομπέτα, αλλά έγχορδα ).Υπάρχουν βέβαια και άλλοι παράγοντες που επιδεινώνουν ή και ενίοτε προκαλούν τις εν λόγω παθήσεις ,όπως το βάρος του οργάνου, η κακή στάση ,η απότομη αύξηση των ωρών μελέτης, η αλλαγή οργάνου και διάφορες προϋπάρχουσες ανατομικές ανωμαλίες ή ιδιομορφίες. Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν εξειδικευμένα κέντρα, αλλά ούτε έχουν εμφανισθεί συστηματικές ιατρικές μελέτες που να αφορούν στο αντικείμενο .

 

     O Fishbein το 1988, σε μία από τις μεγαλύτερες επιδημιολογικές έρευνες σχετικά με τα ιατρικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες μουσικοί, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, περισσότερο από το 75% (n=2122) των μουσικών μελών  μεγάλων συμφωνικών ορχηστρών, αναφέρουν τουλάχιστον ένα ιατρικό πρόβλημα που επηρεάζει σοβαρά  την απόδοσή τους. Σε μεταγενέστερη μελέτη ο Fry το 1998, βρήκε ότι στο 65% (n=485) των μουσικών μελών  συμφωνικής ορχήστρας  εμφανίζονται  σύνδρομα υπέρχρησης. Η συχνότητα εμφάνισης των συνδρόμων είναι μεγαλύτερη στους μουσικούς των εγχόρδων οργάνων ενώ είναι μικρότερη στους αντίστοιχους των κρουστών.

     Διάφορες μελέτες συμφωνούν  ότι η τάση εμφάνισης μυοσκελετικών προβλημάτων  στις γυναίκες είναι μεγαλύτερη και ειδικότερα στην εφηβική ηλικία (Quarrier, 1993). Ανάμεσα στους παράγοντες που θεωρούνται  υπεύθυνοι για τη διαφορά αυτή μεταξύ των δύο φύλων, αναφέρονται το μέγεθος του χεριού, η δύναμη του άνω άκρου, η χαλαρότητα των αρθρώσεων και οι ορμονικές αλλαγές που παρατηρούνται κατά την εφηβεία στις γυναίκες. Οι Hochberg, Leffert, Heller&Merriman (1983) αναφέρουν ότι οι περισσότεροι από τους μουσικούς αρχίζουν την ενασχόληση με την μουσική σε μικρή ηλικία, εξασκούνται κατά μέσο όρο 5 έως 6 ώρες την ημέρα ενώ η περίοδος που αντιμετωπίζουν μυοσκελετικά προβλήματα  βρίσκεται  στο μέσον περίπου  της καριέρας τους. Σύμφωνα  με τους ίδιους ερευνητές, από τους 100 μουσικούς με μυοσκελετικές  διαταραχές που συμμετείχαν στην μελέτη, το 45% παρουσίασε σύνδρομα υπέρχρησης, το 22% σύνδρομο πίεσης περιφερικού νεύρου, το 24% μυική  δυστονία. Τα αποτελέσματα αυτά  επιβεβαιώνονται και από σχετικές εργασίες των Amadio&Russotti (1990), Hochberg et al. (1983), Hunter & Fry (1986) και Lederman (1995).

 


     Τα μυοσκελετικά και νευρολογικά προβλήματα που συναντάμε στα άνω άκρα των μουσικών, κατατάσσονται σε τρεις κύριες ομάδες:α) διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος (σύνδρομα υπέρχρησης), β) σύνδρομα πίεσης των περιφερικών νεύρων και γ) διαταραχές της κινητικής λειτουργίας (μυϊκές δυστονίες)

Συνήθεις τραυματισμοί   ανά μουσικό όργανο

Βιολί

Αυχεναλγία, σ. θωρακικής εξόδου, σ. καρπιαίου   σωλήνα, σ. παγίδευσης ωλενίου νεύρου, δυσλειτουργία κροταφογναθικής άρθρωσης,   τενοντίτιδα ώμου - καμπτήρων και εκτεινόντων του καρπού

Πιάνο

Σ. θωρακικής εξόδου, επικονδυλίτιδα,   τενοντίτιδα καμπτήρων και εκτεινόντων του καρπού, σ. καρπιαίου σωλήνα, σ. De   Quervain, γάγγλιο ραχιαίας επιφάνεια χεριού, δυστονία δακτύλων-χεριών-ποδιών

Κιθάρα

Τενοντίτιδα τρικεφάλου, δυστονία δακτύλων, σ.   θωρακικής εξόδου, σ. καρπιαίου σωλήνα, τενοντίτιδα καμπτήρων του καρπού,   καταπόνηση μεσόστεων μυών χεριού

Φλάουτο

Σ. θωρακικής εξόδου, σ. παγίδευσης ωλενίου ν.,   τενοντίτιδα εκτεινόντων του καρπού, αυχεναλγία, οσφυαλγία, σ. De Quervain,   δυστονία δακτύλων

Κρουστά

Επικονδυλίτιδα, τενοντίτιδα καμπτήρων και   εκτεινόντων του καρπού, σ. De Quervain, σ. καρπιαίου σωλήνα, τενοντίτιδα   αχίλλειου

 

 

 

                                   ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΥΠΕΡΧΡΗΣΗΣ

     Ο όρος «υπέρχρηση» δηλώνει τη φόρτιση της λειτουργικής κινητικής μονάδας με επαναλαμβανόμενα φορτία συνεπεία της οποίας είναι η καταπόνησή της και η αδυναμία της να υποβαστάζει φορτία, οπότε αρχίζουν οι πρώτες μικροβλάβες. (Αθανασόπουλος 1989). Αν στο σημείο αυτό δοθεί αρκετός χρόνος ανάπαυσης, η βλάβη είναι αναστρέψιμη. Αν αντιθέτως η φόρτιση συνεχισθεί τότε θα υπάρξει τραυματισμός. Οι τραυματισμοί αυτοί χαρακτηρίζονται ως σύνδρομα υπέρχρησης.

     Τα σύνδρομα υπέρχρησης έχουν περιγραφεί ήδη από πολύ παλιά. Χαρακτηριστική είναι  η ποιητική περιγραφή του Rammazzini (1713): «… σοδειά δυσλειτουργιών  θερισμένη από τους εργάτες…» ( “harvest of diseases, reaped by workers”).

 

     O Fry (1986) υποστηρίζει ότι τα σύνδρομα αυτά είναι βλάβες του μυοσκελετικού συστήματος που χαρακτηρίζονται από πόνο, ευαισθησία και πιθανή απώλεια της λειτουργικότητας. Σε σοβαρές περιπτώσεις (βλ. τενοντοελυτρίτιδες) η συνέπεια για τους μουσικούς μπορεί να είναι η απώλεια του κινητικού ελέγχου, η μείωση της δύναμης, της αντοχής και της ταχύτητας των κινήσεων του χεριού.«Overuse» σύνδρομο (σύνδρομο υπέρχρησης [5,7,9 ].Είναι η πιο συχνά απαντώμενη πάθηση και η πιο συχνή αιτία αναγκαστικής αποχής από την εργασία για τους μουσικούς.

 

     Θεωρήθηκε ως κλινική οντότητα παρεμφερής με τενοντίτιδα κατά ορισμένους συγγραφείς, όπως ο καθηγητής Raoul Tubiana, κατά άλλους δε, όπως ο Ian Winspur, εξετάζεται ξεχωριστά από τις τενοντίτιδες με τη διαφορά να έγκειται στο ότι στη μεν τενοντίτιδα πάσχει αποκλειστικά ο τενόντιος ιστός και το έλυτρό του, στο δε «overuse » η βιοχημεία ολόκληρης της μυοτενόντιας μονάδας. Πάντως αυτές οι δύο κατηγορίες συνδρόμων μπορεί να συνυπάρχουν,να αλληλοδιαδέχονται η μια την άλλη ή να αποτελούν στάδιο η μια της άλλης. Οριζόμενη ως μια ομάδα μυοτενόντιων διαταραχών χαρακτηριζόμενων από συμπτώματα και σημεία μιας υποτιθέμενης βλάβης σε ιστούς υποβαλλόμενους σε «   stress » που ξεπερνά τα βιολογικά όρια.

 

     Η αιτιοπαθογένεια του συνδρόμου υπέρχρησης εστιάζεται στον τρόπο λειτουργίας και αντίδρασης της μυοτενόντιας μονάδας ως λειτουργικού οργάνου και αιτίες αυτού θεωρούνται η υπερβολική σε ένταση και διάρκεια καταπόνηση αυτής της μονάδας, καθώς και η ακατάλληλη τεχνική και στάση του σώματος κατά το παίξιμο. Συχνά αυτοί οι ασθενείς στο ιστορικό τους αναφέρουν περίοδο ή περιόδους αναγκαστικού αυτοπεριορισμού ή αποχής από το παίξιμο του οργάνου. Η κλινική εξέταση συνήθως δείχνει ευαισθησία περιορισμένη σε συγκεκριμένες περιοχές. Η αποχή για κάποιο χρονικό διάστημα, η αλλαγή τεχνικής ή στάσης κατά το παίξιμο , καθώς και η σταδιακή επάνοδος με συγκεκριμένο πρόγραμμα στην ενεργό δράση ενός μουσικού αποτελεί τη πιο συνήθη θεραπεία στο σύνδρομο υπερχρήσης .

 

     Ενδιαφέρουσα είναι η θεωρία του « overuse τραυματισμού »,δηλ. χρόνιου (μη οξέος) τραυματισμού ,που είναι αποτέλεσμα αθροίσματος επαναλαμβανομένων ,πολλαπλων, συνεχόμενων μικροτραυματισμών σε κυτταρικό επίπεδο ,μοιάζει με βλάβη βιοχημικού τύπου και οφείλεται στην ανισορροπίας της διαδικασίας της κυτταρικής αποδόμησης με αυτή της αυτοεπιδιόρθωσης των οστικών , μυϊκών και τενόντιων κυττάρων. Οι συσσωρευμένοι κύκλοι στρες στη μονάδα του χρόνου είναι περισσότεροι από τους κύκλους ανακατασκευής και έτσι έχουμε τη δημιουργία του χρόνιου overuse τραύματος. Κατ΄αυτό τον τρόπο έχουμε αύξηση της μάζας του μυϊκου κυττάρου   ( υπερτροφία) ,αύξηση της συσσώρευσης μεταβολιτών σε γλυκολυτικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο μιτοχονδριακών ενζύμων, έχουμε δηλαδη αλλαγή στον τύπο των μυϊκων ινών (οίδημα και εκφύλιση).

 

     Η κλινική διάγνωση του μυοτενόντιου «overuse» συνδρόμου βασίζεται στο άλγος και στην ευαισθησία (μονοεστιακά είτε πολυεστιακά),που συνήθως εστιάζονται επι της μυοτενοντίου μετάπτωσης ή απι της γαστέρας του μυός. Το ηλεκτρομυογράφημα είναι φυσιολογικό .Τα σημεία εντόπισης είναι το χέρι ,ο καρπός. το αντιβράχιο, ο ώμος και ο αυχένας. Οι βιολίστες και οι βιολοντσελίστες συνήθως υποφέρουν στον αριστερό βραχίονα,ενώ οι πιανίστες στο δεξί βραχίονα και χέρι. Ο δεξιός αντίχειρας προσβάλλεται στους παίκτες αυλού και κλαρινέτου. Γενικά ένα σύνδρομο δεν βαπτίζεται «overuse » αν δεν έχει γίνει πλήρης εργαστηριακός   και κλινικός έλεγχος για να αποκλεισθούν σύνδρομα πίεσης νεύρων ή εστιακές δυστονίες.

 

     Η αιτιολογία  των συνδρόμων υπέρχρησης δεν είναι σαφής. Στους παράγοντες που ενοχοποιούνται για την ανάπτυξή τους περιλαμβάνονται η συχνή έκθεση σε επαναλαμβανόμενες κινήσεις μεγάλης ταχύτητας, η εφαρμογή υψηλών μηχανικών φορτίων, που υπερβαίνουν την αντοχή των ανατομικών και φυσιολογικών ορίων των ιστών καθώς  και η παρατεταμένη τοποθέτηση των αρθρώσεων σε μη φυσιολογικές θέσεις (Armstrong, Fine, Goldstein, Lifshitz, Silverstein, 1987). 
Ελλιπής επίσης είναι και η γνώση σχετικά με την παθοφυσιολογία των κακώσεων αυτών.    

 

     Σε πρόσφατη έρευνα των Dennett&Fry (1988) κατά την οποία έγινε σύγκριση  ευρημάτων βιοψίας προερχόμενα από τον πρώτο ραχιαίο ελμινθοειδή μυ, γυναικών με χρόνιο επώδυνο σύνδρομο υπέρχρησης και από ομάδα εθελοντριών που αποτελούσαν  την ομάδα ελέγχου, παρατηρήθηκε ότι, σε όλες τις ασθενείς  με σύνδρομο υπέρχρησης  παρουσιάστηκε αύξηση των ινών τύπου Ι, μείωση και υπερτροφία των ινών τύπου ΙΙ και αύξηση στον αριθμό των πυρήνων και των μιτοχονδρίων. Οι αλλαγές αυτές ήταν ανάλογες της βαρύτητας του συνδρόμου. Παρόμοιες αλλαγές, σε κυτταρικό επίπεδο, έχουν περιγραφεί παλαιότερα από τους Bengstsson και Ηenricksson (1982) και σε άλλους ευαίσθητους μυς.

Οι απόψεις των ιατρών σχετικά με την παθοφυσιολογία των συνδρόμων υπέρχρησης διίστανται. Οι νευρολόγοι αποδίδουν τις διαταραχές των μουσικών σε φλεγμονώδεις ελυτρίτιδες, ενώ οι ρευματολόγοι μη αποδεχόμενοι την ύπαρξη φλεγμονώδους παράγοντα, τις χαρακτηρίζουν νευρομυικές (Bird, 1989).

     O Smythe, (1988) υποστηρίζει ότι όλα τα σύνδρομα στο άνω άκρο είναι αντανακλαστικός πόνος προερχόμενος από τον αυχένα . Άλλες έρευνες υποστηρίζουν ότι ο υπεραερισμός ή ακόμη και το άγχος μπορεί να αποτελούν αιτία για την ανάπτυξη του συνδρόμου (Bird,1989).

 

     Η επιδημιολογική μελέτη του James (1984) που έγινε στην Μ. Βρετανία, ενισχύει την άποψη αυτή, αποκαλύπτοντας ότι το 88% των μουσικών μίας συμφωνικής ορχήστρας υπέφερε από το «άγχος της σκηνής». Πολλοί από αυτούς ανέπτυξαν σύνδρομα υπέρχρησης.
Είναι φανερό λοιπόν ότι υπάρχει πληθώρα ερμηνειών σχετικά με την αιτιοπαθογένεια των συνδρόμων υπέρχρησης και αυτό αποδεικνύει την πολυπλοκότητα του  προβλήματος. Για να κατανοήσουν τα σύνδρομα υπέρχρησης, πολλοί ερευνητές, στράφηκαν στις αρχές της εργονομίας.

 

     Ο Armstrong et al (1987) βρήκαν υψηλή συσχέτιση μεταξύ της εμφάνισης του συνδρόμου και της εκτέλεσης επαναληπτικών κινήσεων μεγάλης ταχύτητας και υπέθεσαν ότι η παθογένεση των χρόνιων τενόντιων βλαβών, είναι η μηχανική και φυσιολογική απάντηση των τενόντων στο μηχανικό stress, δηλαδή η παραμόρφωσή τους.

     Η μελέτη των Blum & Ahlers (1994), σε 311 βιολιστές, έδειξε ότι υπάρχει σχέση ανάμεσα στο μέγεθος του οργάνου και την εμφάνιση μυοσκελετικών προβλημάτων. Η διαφορά στο μήκος του οργάνου είναι δυνατόν να προκαλέσει stress στο μυοσκελετικό σύστημα του μουσικού . Για παράδειγμα, το μεγαλύτερο μήκος της βιόλας απαιτεί αυξημένη έξω στροφή του αριστερού ώμου. Έτσι οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα, ότι οι μουσικοί που χρησιμοποίησαν το μικρότερο όργανο παρουσίασαν μικρότερη συχνότητα εμφάνισης πόνου στον ώμο.

 

     Ο Wolf et al (1993) με την βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή και βιντεοσκόπησης, ανέλυσαν διάφορες τεχνικές με σκοπό να προσδιορίσουν τις δυνάμεις που εφαρμόζονται στους τένοντες και στις αρθρώσεις, κατά την διάρκεια του χτυπήματος των πλήκτρων στο πιάνο. Διαπίστωσαν ότι οι λανθασμένες θέσεις των δακτύλων και το δυνατό χτύπημα των πλήκτρων μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό. Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι η εντόπιση των βλαβών είναι διαφορετική για κάθε είδος οργάνου που χρησιμοποιείται. Η θέση που θα παρουσιασθεί το σύνδρομο υπέρχρησης έχει σχέση με τα στατικά και δυναμικά φορτία που απαιτεί το κάθε όργανο για την επιδέξια εκτέλεσή του.  Κατά την εκτέλεση του οργάνου, οι αυτόχθονες μυς του χεριού εκτελούν πολύπλοκες δυναμικές κινήσεις ενώ οι μεγαλύτερες μύες που βρίσκονται κεντρικότερα στο άνω άκρο και στον κορμό σταθεροποιούν και υποστηρίζουν το όργανο, ώστε να ολοκληρωθεί η τεχνική της εκτέλεσης. Μετά από πολύωρη προσπάθεια επέρχεται φυσιολογικά η κούραση και η αρχική θέση του μουσικού αρχίζει να τροποποιείται, προκαλώντας κινητικά πρότυπα προσαρμογής. Αποτέλεσμα των αλλαγών αυτών είναι η εμφάνιση του πόνου και η τροποποίηση της τεχνικής εκτέλεσης του οργάνου.

     Συμπερασματικά, φαίνεται ότι οι αιτιολογικοί παράγοντες που προκαλούν τα σύνδρομα υπέρχρησης στους μουσικούς, είναι πολλοί. Η επιδημιολογική και στατιστική ανάλυση των προβλημάτων που εμφανίζονται στα άνω άκρα των μουσικών, η προσεκτική αξιολόγηση του μουσικού κατά την διάρκεια της πρακτικής του εξάσκησης στο όργανο καθώς επίσης και η χρήση τεχνικών μέσων όπως η βιντεοσκόπηση χρησιμεύουν στον εντοπισμό των αιτιολογικών παραγόντων. Η βαθιά γνώση του ρόλου αυτών των παραγόντων είναι σε θέση να οδηγήσει στην πρόληψη των κακώσεων αυτών και κατ΄ επέκταση στην θεραπεία τους.

 

                             ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΠΙΕΣΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΩΝ ΝΕΥΡΩΝ

 

     Τα σύνδρομα πίεσης των περιφερικών νεύρων εμφανίζονται συχνά στους μουσικούς. Ο Lederman (1995) αναφέρει ότι το 22% του δείγματος που εξέτασε στο Ιατρικό Κέντρο για μουσικούς, έπασχε από πίεση  περιφερικού νεύρου. Από αυτούς το 32% εμφάνισε σύνδρομο θωρακικής εξόδου, το 30% σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και το 22% ωλένια νευρίτιδα στον αγκώνα. Παρόμοιες μελέτες έχουν δείξει ότι με μεγαλύτερη συχνότητα παρουσιάζεται η πίεση του μέσου νεύρου στον καρπό και του ωλένιου νεύρου  στον αγκώνα, ενώ σύνδρομα πίεσης μπορούν να εμφανιστούν  στους μουσικούς, σε όλο το μήκος της διαδρομής του νεύρου από τα σπονδυλικά τρήματα μέχρι το δέρμα των δακτύλων (Hoppmann &Reid,1995).

     Η παρατεταμένη τοποθέτηση των άνω άκρων σε οριακές θέσεις φαίνεται ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην ανάπτυξη των συνδρόμων πίεσης των περιφερικών νεύρων. Ο Lederman (1995) παρατήρησε ότι και οι έξι βιολιστές που ανέπτυξαν σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα το παρουσίασαν στο δεξί χέρι και ακόμη ότι και οι 11 στους 11 που ανέπτυξαν ωλένια νευρίτιδα, την παρουσίασαν στον αγκώνα του αριστερού χεριού. Αν και το δείγμα της έρευνας  αυτής ήταν σχετικά μικρό, τα αποτελέσματα της δηλώνουν τη σημαντικότητα της θέσης του μέλους στην ανάπτυξη του συνδρόμου πίεσης των περιφερικών νεύρων. Έτσι, πολύ συχνά συναντάμε ωλένια νευρίτιδα  στον αριστερό βραχίονα του βιολιστή,  ο οποίος  τοποθετεί τον αγκώνα του σε υπερβολική  κάμψη, σύνδρομο θωρακικής εξόδου στους μουσικούς εγχόρδων, οι οποίοι συνηθίζουν να κρατούν το όργανο και το δοξάρι αυστηρά οριζόντια κατά τη διάρκεια  της πρακτικής τους εξάσκησης και σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα στους πιανίστες και κιθαρίστες που τοποθετούν τον καρπό τους σε μεγάλη κάμψη (Amadio, & Russoti, 1990). Φαίνεται λοιπόν, ότι  οι μουσικοί εκτίθενται σε σύνδρομα πίεσης περιφερικών νεύρων λόγω του συνδυασμού παρατεταμένης τοποθέτησης των άνω άκρων σε οριακές θέσεις και επαναλαμβανόμενων κινήσεων. Σύνδρομο πίεσης (παγίδευσης) νεύρων (5,11,13).

 

     Τα σύνδρομα παγίδευσης νεύρων στα άνω άκρα των μουσικών παρουσιάζουν τα ίδια χαρακτηριστικά με εκείνα που συναντώνται στο λοιπό πληθυσμό. Τις περισσότερες   φορές αναφέρεται ότι επισυμβαίνουν όταν το παίξιμο γίνεται στη θάση του απαγόμενου βραχίονα με το δοξάρι αυστηρά οριζοντιωμένο εκδηλώνεται σύνδρομο θωρακικής εξόδου ,το οποίο σπάνια φθάνει στο χειρουργείο, δεδομένου ότι υποχωρεί συντηρητικά με αλλαγή στάσης, ανάπαυση και φυσικοθεραπεία. Επίσης μπορεί να παρουσιασθεί σύνδρομο ωλένιου σωλήνα στο αριστερό συνήθως χέρι των βιολιστών, το οποίο στέκεται σε θέση υπερβολικής κάμψης του αγκώνα. Το σύνδρομο ωλένιας νευρίτιδας στον αγκώνα συνήθως υποχωρεί με αλλαγή γωνίας στον αγκώνα κατά την άσκηση και το παίξιμο ,με νυκτερινούς νάρθηκες ανάπαυσης 40˚ και άλλα συντηρητικά μέσα, ενώ σπάνια χειρουργείται. Όταν χρειασθεί χειρουργείο, στο εν λόγω σύνδρομο αρκεί μια νευρόλυση ή μια απλή μεταφορά του νεύρου. Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα είναι πολύ συχνό στους πιανίστες, αλλά και στους παίκτες εγχόρδων που παίζουν τα όργανά τους με τους καρπούς σε υπερβολική κάμψη. Θεραπεύεται   με ανάπαυση και διηθήσεις με στεροειδή αντιφλεγμονώδη στον καρπιαίο σωλήνα.

 

     Όλα τα παραπάνω σύνδρομα οφείλονται κυρίως στην καθιέρωση της συγκεκριμένης στάσης των άνω άκρων και, αν κανείς τα διερευνήσει στην αρχή της εκδήλωσής τους, βρίσκει ότι εξαρτώνται απόλυτα από αυτή. Βέβαια, προϊόντος του χρόνου, τα εν λόγω σύνδρομα μπορεί να μεταπέσουν σε χρόνιες νοσολογικές οντότητες που απαιτούν απελευθέρωση στο χειρουργείο. Η π’ιεση νεύρου . όταν αφορά στα δακτυλικά νεύρα, μπορεί να δημιουργήσει ένα νευρίνωμα, που συνήθως εντοπίζεται στον αντίχειρα ή το δείκτη.

 

Αυτά τα νευρινώματα συναντώνται στους παίκτες πνευστών οργάνων και σχετίζονται με τη στατική θέση των χεριών ή σε παίκτες εγχόρδων λόγω των επαναλαμβανόμενων κινήσεων τριβής που ασκούν τα δάκτυλα στις χορδές. Η άρση των παραπάνω αιτίων με αλλαγή θέσης και κινήσεων ωφελεί συχνά τους παίκτες των οργάνων. Οστεοαρθρίτιδα. Αφορά κυρίως στη βασική άρθρωση του αντίχειρα και έχει ως αποτέλεσμα την αποσταθεροποίησή της.

 

         ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ  ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ  (ΕΣΤΙΑΚΗ ΔΥΣΤΟΝΙΑ)

 

     Οι διαταραχές του κινητικού ελέγχου  στους μουσικούς έχουν παρατηρηθεί από τον 17ο αιώνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα  εστιακής δυστονίας παρουσίασε ο Schumman στο 4ο δάκτυλο του αριστερού του χεριού. Το πρόβλημα αυτό τον ανάγκασε να παραιτηθεί από την ιδιότητα του εκτελεστή και να ασχοληθεί με την σύνθεση. 
Την ίδια περίοδο ο Rammazzini (1713) αναφέρει ότι «… υπάρχουν πολλά άτομα που υποστηρίζουν το εαυτό τους και την οικογένειά τους μόνο από το γράψιμο. Αδιάκοπο τρέξιμο της πέννας πάνω στο χαρτί προκαλεί έντονη κούραση του χεριού και όλου του άνω άκρου λόγω συνεχόμενου και σχεδόν παρατεταμένου σπασμού στους μύες και τένοντες και η οποία έχει σαν αποτέλεσμα την μείωση της δύναμης στο δεξί χέρι…»

     Οι δυστονικές αυτές διαταραχές ονομάσθηκαν, κράμπες γραφέων. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα του σπασμού των γραφέων είναι οι στερεότυπες, μη ελεγχόμενες κινήσεις των δακτύλων. Οι κινήσεις αυτές αρχικά προκαλούνται μετά από μία συγκεκριμένη κίνηση, ενώ πολύ γρήγορα παρουσιάζονται σε όλες τις λειτουργίες του χεριού (Hochberg, Harris, Blattert, 1990). Οι αυτόματες αυτές, μη ηθελημένες κινήσεις, παρουσιάζονται σε πολλές ομάδες ατόμων. Η μελέτη των Hochberg et al (1983), σε 100 επαγγελματίες μουσικούς με ιατρικά προβλήματα, προσδιόρισε το ποσοστό εμφάνισης της εστιακής δυστονίας στο 27%. Οι ίδιοι ερευνητές επεσήμαναν ότι η εμφάνιση εστιακής δυστονίας στους μουσικούς, παρεμποδίζει την εκτέλεση.

 

     Αρχικά παρουσιάζεται μια ελαφριά, μη ελεγχόμενη κάμψη του προσβεβλημένου δακτύλου. Την κάμψη αυτή μπορεί να ακολουθήσει φλεγμονή του ελύτρου των καμπτήρων τενόντων, ενώ με το πέρασμα του χρόνου η επιδείνωση της κατάστασης έχει σαν αποτέλεσμα ο μουσικός να καταφεύγει σε τροποποίηση της τεχνικής του. Όσο περισσότερη ώρα εξασκείται ο ασθενής, τόσο αυξάνονται τα παθολογικά πρότυπα κίνησης και έτσι η εκτέλεση γίνεται αδύνατη (Hochberg et al. 1990).Λειτουργίες δυστονίες ή κράμπες των μουσικών (2,3,4,6,10),κατά τις οποίες η κλινική εξέταση δεν φανερώνει κανένα αντικειμενικό στοιχείο που να τις δικαιολογεί. Επικρατεί και ο όρος εστιακές δυστονίες ή επαγγελματικές κράμπες. Οι εστιακές δυστονίες ή επαγγελματικές κράμπες (focal dystonias/occupational cramps) είχαν περιγραφεί και ήταν γνωστές από αιωνές .

 

     Τα τελευταία 20 έτη το πρόβλημα της παθογένειας των δυστονιών φωτίσθηκε σημαντικά ,η παθοφυσιολογική τους υπόσταση αναλύθηκε και βελτιώθηκαν σημαντικά οι στρατηγικές διάγνωσης και θεραπέιας τους. Οι εστιακές ή λειτουργικές δυστονίες αντιπροσωπεύουν ανώδυνες ,στερεότυπες ,εντοπισμένες διαταραχές συγκεκριμένων κινήσεων που βλάπτουν ορισμένες επαγγελματικές ομάδες, η επιτέλεση του επαγγέλματος των οποίων γίνεται με συγκεκριμένους μηχανισμούς και τρόπους. Εχει παρατηρηθεί ότι είναι πιο συχνές στον ανδρικό πληθυσμό.

 

     Η αιτιολογία της εστιακής δυστονίας δεν είναι γνωστή. Οι Wilson, Wagner & Homberg, (1993) μελέτησαν το μέγεθος του χεριού, το σχήμα, το ενεργητικό εύρος κίνησης και την παθητική ευκαμψία σε μουσικούς με δυστονία. Η πλειονότητα των μουσικών παρουσίασε περιορισμό στην παθητική και ενεργητική απαγωγή μεταξύ 2ου και 3ου ή 3ου και 4ου δακτύλου. Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι ο περιορισμός αυτής της κίνησης αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη της κάκωσης. Αν η υπόθεση της εργασίας αυτής επιβεβαιωθεί και από άλλους ερευνητές, τότε μερικές περιπτώσεις μυϊκής δυστονίας θα είναι δυνατόν να προλαμβάνονται μέσω της πρώιμης διάγνωσης και θεραπευτικής αντιμετώπισης. Τέλος τα τελευταία χρόνια  διερευνάται η συσχέτιση της δυστονίας με την πλαστικότητα του κινητικού φλοιού του εγκεφάλου.

                                                          Αιτιολογία

 

     Την τελευταία εικοσαετία η οργανική και νευρολογική εξήγηση αντικατέστησε την ψυχιατρική που επικρατούσε παλαιότερα. Στο τελευταίο αυτό επίτευγμα οι Marsden,Sheechy και Τubiana. Γύρω στο 1950 oi 3 επικρατούσες θεωρίες ήταν χωρισμένες σε ομάδες ( F. Hoberg):

 

1)Θεωρίες κεντρικής αιτιολογίας. Οι επαγγελματικές δυστονίες θεωρούνταν ως κεντρικής φλοιώδους ή υποφλοιώδους αιτιολογίας και πιθανόν ως εκφυλιστικής ή προϊούσας φύσης ,σπανίως δε αποδίδονταν σε νωτιαία αιτιολογία (Duchenne).

 

2) Θεωρία περιφερικής αιτιολογίας .Οι δυστονίες κατ΄αυτή τη θεωρία οφείλονταν

σε περιφερικά αίτια, όπως μήκος κύματος , νευρομυϊκές ανωμαλίες. Ο Gowers υποστήριξε ότι μπορεί να οφείλονται σε πρωτοπαθή μυϊκη παθολογία, κατά την οποία η αδυναμία κάποιων μυών οδηγεί σε κατίσχυση της δράσης των ανταγωνιστών,οδηγώντας σε σπασμό.

 

3) Θεωρία λειτουργικής αιτιολογίας. Οι Gowers και Janet θεώρησαν τις δυστονίες ψυχικής αιτιολογίας (λειτουργικούς σπασμούς),νευρικά τικ, αποτέλεσμα κακής στάσης ή ψύχωσης.Οι δυστονίες των μουσικών θα μπορούσαν να ορισθούν ως διαταραχες του ελέγχου της κινητικότητας, των οποίων ο ιδιαίτερος χαρακτήρας εμφανίζεται μ΄πνο επ΄ευκαιρία μιας συγκεκριμένης κίνησης τακτικά επαναλαμβανόμενης .στερεότυπης, η οποία δύναται να περιγραφεί επακριβώς. Οι δυστονίες δεν είναι επώδυνες , η μυϊκή δύναμη διατηρείται ,τα οστεοτενόντια αντανακλαστικά διατηρούνται ,το ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ) είναι φυσιολογικό.

 

Έχουν την ίδια παθοφυσιoλογία με το σπασμό γραφέων.

     Συγκεκριμένα ,θα μπορούσαμε να επιχειρήσουμε να τις κατατάξουμε στα εστιακά κινητικά σύνδρομα του άνω άκρου που περιλαμβάνουν 3 στερεότυπες βλάβες :

 

1)Αυτόματη κάμψη 4ου και 5ου   δακτύλου στους πιανίστες, ενίοτε συνοδευόμενη και από ωλένια νευρίτιδα

2)Κάμψη του 3ου ή 4ου δακτύλου στους κιθαρίστες, ενίοτε συνοδευόμενη από απαγωγή του 5ου δακτύλου και

3)Εκταση του 3ου στους κλαρινίστες (J, Newmark.F.H.Q. Hochberg).Έτσι και στη δική μας περίπτωση η δυστονία είναι ετιακή (και όχι γενικευμένη),εκλεκτικά ενεργητική και όχι προϊουσα. Αυτές οι παθήσεις αντιπροσωπεύουν μη προκλητές απαντήσεις σε περιφερικά ερεθίσματα. Διαφοροποιούμενες από τις προϊούσες δυστονίες ,οι εστιακές έχουν το χαρακτηριστικό ότι διατηρείται ο έλεγχος της λεπτής

κίνησης και η αίσθηση του μέλους.

 

     Από μια άλλη άποψη ,η κλινική εκτίμηση των λειτουργικών δυστονιών φανερώνει φυσικές ανωμαλίες οι οποίες είτε εμφανίζονται αυτόματα ή εκλύονται με ειδικά τέστ. ’Ετσι οδηγούμαστε σε μια ανισορροπία της στάσης του κορμού, της κεφαλής και των άνω άκρων. Κατα τη διάρκεια της επαγγελματικής δραστηριότητας το φυσιολογικό <pulley effeck>επι των τενόντων συνοδεύεται από ένα φαινόμενο κινητικής αλυσίδας των δακτ’υλων, αποτελώντας ένα κλειδωμένο λειτουργικο <σύστημα – φαινόμενο >.Οι ανταγωνιστές μύες αρχίζουν να επιτείνουν το έλλειμα των καμπτήρων, ενίοτε δε ένα ήδη υπάρχον ψυχολογικό πρόβλημα επιτείνει την παραπάνω κατάσταση (Ph.Chamagne).Συχνή είναι η αποσταθεροποίηση της 1ης καρπομετακάρπιας (ή βασικής) άρθρωσης. Σ΄αυτό προδιαθέτει και μια εγγενής χαλαρότητα των συνδέσμων,καθώς

και η τεχνική του μουσικού. Προοδευτικά βλάπτεται και ο πρόσθιος λοξός σύνδεσμος της άρθρωσης,που τελικά προδιαθέται σε όψιμη εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας. Συνήθως προσπαθούμε να θεραπεύσουμε τις παραπάνω καταστάσεις με ανάπαυση, φυσικοθεραπεία, μυοχαλαρωτικά, νάρθηκες ανάπαυσης,αγχολυτικά και με συνδυασμό των παραπάνω μεθόδων.

 

     Κατά περιόδους δοκιμάσθηκαν νευροτονικά, στρυχνίνη, ατροπίνη, μορφίνη, beladonna, κοκαϊνη, κολχικίνη, κινιδίνη. Επίσης δοκιμάσθηκαν η ηλεκτροθεραπεία, ρυθμική γυμναστική, χαλάρωση υποβολή – ψυχοθεραπεία, νάρκωση, διόρθωση στάσης, αυχενικές έλξεις και κολάρο αυχένα(F. Hochberg).Ανάμεσα στις εναλακτικές και φυσικές μεθόδους θεραπείας συγκαταλέγεται και η τεχνική Alexander(Frederick Mathias Alexander, Australia, 1869).Η τεχνική Alexander είναι μια σειρά από φυσικές κινήσεις που έχουν σχεδιαστεί για να διορθώσουν την κακή στάση του σώματος και να επαναφέρουν το σώμα σε ισορροπία.

5)Άλλες παθήσεις ,όπως γάγγλια καρπού, τενοντοελυτρίτιδες, de Quervain, τραυματισμοί, νευρώματα πολφών δακτύλων και άλλες με λιγότερη και μικρότερη συχνότητα θα παρατεθούν περαιτέρω κατά την παρουσίαση των επιδημιολογικών μελετών.

 

                                         ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 

     Στους μουσικούς όλων των ηλικιών και όλων των επιπέδων παρουσιάζονται συχνά μυοσκελετικά και νευρολογικά προβλήματα. Τα πλέον συχνά από αυτά είναι τα σύνδρομα υπέρχρησης, τα σύνδρομα πίεσης των περιφερικών νεύρων και η μυϊκή δυστονία. Οι περισσότερες από αυτές τις κακώσεις φαίνεται ότι είναι αποτέλεσμα πολύωρης πρακτικής εξάσκησης, κακής φυσικής κατάστασης και υιοθέτησης λανθασμένης τακτικής εκτέλεσης του οργάνου. Παρ’όλα αυτά, η αρθρογραφία που αναφέρεται στην μουσική ή ιατρική αιτιολογία αυτών των προβλημάτων είναι περιορισμένη. Λιγοστές είναι και οι επιδημιολογικές μελέτες που αναφέρονται στις κακώσεις που παρουσιάζονται στους μουσικούς. Ωστόσο ο  μεγάλος αριθμός των μουσικών που εμφανίζει προβλήματα ιατρικής φύσης, δηλώνει την ανάγκη επέκτασης των ερευνών στα προβλήματα προκειμένου να βρεθούν οι αιτιολογικοί παράγοντες και οι τρόποι πρόληψης (Hochberg et al, 1983).
     Η δυνατότητα χρήσης της βιντεοσκόπησης καθώς και οι ηλεκτροφυσιολογικές μελέτες επανατροφοδότησης και η διερεύνηση των διαταραχών της κυκλοφορίας μετά από πολύωρη πρακτική εξάσκηση μπορούν να βοηθήσουν στην εύρεση αιτιολογικών παραγόντων και μεθόδων θεραπείας. Η έρευνα πρέπει να συνεχιστεί προς την κατεύθυνση (1) της πληρέστερης εμβιομηχανικής ανάλυσης των συνδρόμων υπέρχρησης, πάθησης που σε πολλές περιπτώσεις οφείλεται σε μηχανικά αίτια, (2) της διερεύνησης της τροποποίησης του είδους των μυϊκών ινών, στους μύες που πάσχουν από σύνδρομο υπέρχρησης (3) της παρουσίας ή μη κυκλοφορικών διαταραχών μετά από πολύωρη πρακτική εξάσκηση και τη σχέση τους με την εμφάνιση συνδρόμου υπέρχρησης (4) της  σχέσης της μυικής δυστονίας και της πλαστικότητας του κινητικού φλοιού του εγκεφάλου.

                                             Συμπεράσματα

     Φαίνεται ότι όλα τα όργανα εμπλέκονται στην παθολογία του χεριού. Τα χέρια των πιανιστών και βιολιστών είναι τα συχνότερα πάσχοντα, είναι όμως γεγονός ότι αυτά τα δύο όργανα είναι και τα πιο διαδεδομένα. Για τους πιανίστες η συχνότερη πάθησης είναι το σύνδρομο overuse ,όπως και για τους βιολιστές. Και για τις δύο ομάδες τη δεύτερη θέση καταλαμβάνουν οι λειτουργικές δυστονίες. Στους κιθαρίστες οι λειτουργικές δυστονίες περνάνε στην πρώτη θέση μαζί με το σύνδρομο overuse.Το σύνδρομο overuse συνοδεύεται ενίοτε από ένα σύνδρομο πίεσης νεύρου ,ενίοτε δε από δυστονία. Τα σύνδρομα πίεσης ανιχνεύονται σε ίδια συχνότητα με το γενικό πληθυσμό, χειρουργούνται όμως πολύ   σπανιότερα στους μουσικούς.

     Από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι οι μουσικοί υφίστανται οξείς τραυματισμούς λιγότερο απ΄ότι οι άλλοι επαγγελματίες, πιθανότατα επειδή στο γενικό πληθυσμό εμπεριέχονται και οι χειρωνάκτες, οι οποίοι εκθέτουν τα άνω άκρα τους σε σοβαρότερους κινδύνους από τους άλλους και συχνά εμπλεκονται σε εργατικά ατυχήματα. Επίσης ,εκτός των παραπάνω ,πολλοί καλλιτέχνες ενδέχεται να προσπαθούν να εκθέτουν λιγότερο τα χέριά τους σε καταπονήσεις και κινδύνους, εκτός βέβαια από εκείνους που προκύπτουν από την   άσκηση της κύριας εργασία τους.

     Σήμερα πολλοί μουσικοί όλων των επιπέδων με παθήσεις των άνω άκρων ,όπως σύνδρομο υπέρχρησης, παγίδευση νεύρων ή εστιακή δυστονία, αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της διάγνωσης της βλάβης που έχουν υποστεί, της ανίχνευσης του ακριβούς αιτίου που την προκάλεσε, αλλά και της αναζήτησης μιας αποτελεσματικής θεραπείας και της επανόδου στη δουλειά τους. Εκείνοι που πάσχουν περισσότερο είναι αυτοι που παίζουν έγχορδα όργανα, ενώ όσοι παίζουν κρουστά πλήττονται λιγότερο. Μουσικοί όλων των επιπέδων αναγκάζονται να απέχουν για μεγάλο χρονικό διάστημα από τη δουλεία τους ή να μειώσουν τους ρυθμούς εργασίας τους και σπανιότερα να την εγκαταλείψουν. Το σύνδρομο υπέρχρησης και οι παγιδεύσεις νεύρων, όντας οι συχνότερες παθήσεις, πρέπει να θεραπεύονται συντηρητικά. Οι δυστονίες είναι μεν λιγότερο συχνές, αλλά όταν απαντώνται είναι μεν λιγότερο συχνές, αλλά όταν απαντώνται είναι βασανιστικές έως ενίοτε <αναπηρικές>.

     Τα κυριότερα αίτια δυσκολίας στη θεραπεία των προβλημάτων υγείας των μουσικών σε πολλές ακόμα χώρες του κόσμου είναι :

α) Η έλλειψη ενημέρωσης μουσικών ,ιατρών και φυσικοθεραπευτών πάνω στο πρόβλημα των παθήσεων των μουσικών.β)Η έλλειψη συνεργασίας μεταξύ ιατρών ,φυσικοθεραπευτών και ψυχολόγων για τη φροντίδα των μουσικών.γ) Η έλλειψη ειδικών κέντρων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών.δ) Η έλλειψη γενικότερα ανάπτυξης στον τομέα της ιατρικής εργασίας.ε) Η έλλειψη ενημέρωσης και αγωγής της κατάλληλης τεχνικής και στάσης σώματος των σπουδαστών μουσικής.

   Από τις παραπάνω ελλείψεις προκύπτουν λανθασμένες αντιλήψεις από όλες τις προαναφερόμενες πλευρές που αφορούν στη διερεύνηση και αντιμετώπιση των εν λόγω προβλημάτων. Πολλοί ασθενείς μουσικοί δέχονται το πρόβλημα του πόνου ως φυσιολογικό παρεπόμενο της δουλειάς τους. Άλλοι πάλι αποφεύγουν να γνωστοποιήσουν ή κρύβουν συνηδειτά το πρόβλημά τους επειδή φοβούνται τις συνέπειες στη εξέλιξη της καριέρας τους. Ενώ άλλες ομάδες επαγγελματιών ,όπως οι αθλητές, έχουν τον ιατρό τους και δη συνήθως κοντά τους την ώρα της εργασίας τους,οι μουσικοί δυστυχώς είναι εγκαταλελειμμένοι. Ο σχεδιασμός στην αναγνώριση, αντιμετώπιση και λύση του προβλήματος υγείας του μουσικού προσανατολίζεται στους εξής άξονες:

-Πλήρης ενημέρωση σε βάθος και εύρος του μουσικού πάνω στην παθολογία των μουσικών, στη συχνότητα και το ενδεχόμενο αντιμετώπισης της πάθησης τόσο από τη πλευρά της πρόληψης όσο και
της θεραπείας ήδη υπάρχοντος προβλήματος.

-Σωστή αγωγή όσον αφορά στην τεχνική και τη στάση του σώματος.

-Ταυτόχρονη ψυχολογική υποστήριξη από το ειδικό.

--Ο μουσικός πρέπει να καταλάβει ότι δεν είναι καταδικασμένος να πονά αλλά ότι στα πλαίσια της προετοιμασίας του είναι πολύ πιθανό να του συμβεί και βέβαια έχει την εξήγηση του τους τρόπους αντιμετώπισης του. Η εξήγηση που πρέπει να δοθεί είναι αυτή της υπερβολής προσπάθειες προετοιμασίας και τα ης καταπόνησης του μέλους και εκείνη της κακής τεχνικής και στάσης του σώματος.

-Ο μουσικός πρέπει να είναι έτοιμος να εφαρμόσει ενδεχόμενη θεραπεία αποχής από τη δουλειά του, ακόμα και αν αυτή είναι μακρά, όταν είναι αναγκαία.

-Στην αιτιοπαθογένεια των βλαβών του μουσικού χεριόυ σπάνια ενέχονται και άλλοι παράγοντες ,όπως λόγου χάριν συγγενείς ανατομικές ανωμαλίες, μετατραυματικές επιπλοκές κλπ.

-Στην αιτιοπαθογένεια των βλαβών του μουσικού χεριού σπάνια ενέχονται και άλλοι παράγοντες ,όπως λόγου χάριν συγγενείς ανατομικές ανωμαλίες ,μετατραυματικές επιπλοκές κλπ.

-Πρέπει επίσης να γίνεται η σωστή προθέρμανση, τα αναγκαία διαλείμματα και η <αποθέρμανση>. όπως ακριβώς κάνουν οι αθλητές.

-Η θεραπεία είτε περιλαμβάνει αποχή είτε ελαφρά κινησιοθεραπεία είτε ορθωτική θεραπεία με νάρθηκες.

-Οι μουσικοί δεν πρέπει και δε χρειάζεται να χειρουργούνται αβασάνιστα, εάν τούτο δεν είναι απόλυτα αναγκαίο.

-Δύσκολα μπορεί να φαντασθεί κανείς την επίτευξη των παραπάνω στόχων χωρίς τη δημιουργία ειδικών κέντρων ενημέρωσης, διάγνωσης, θεραπείας και υποστήριξης των μουσικών. Οι παραπάνω λόγοι αποτέλεσαν στις ανεπτυγμένες χώρες την αιτία λειτουργίας εξειδικευμένων κέντρων αντιμετώπισης των ασθενών της επαγγελματικής ομάδας των μουσικών και ,όπως αποδείχθηκε εκ των πραγμάτων, ήταν ιστορικά αναγκαία η ίδρυση του κεφαλαίου εκείνου της επαγγελματικής ιατρικής που ονομάζεται «Ιατρική των μουσικών».

 

   Αναδημοσιεύσεις πηγές βιβλιογραφία

 

 

Βιβλιογραφία

 

Amadio PC,Rusotti GM Evaluation and treatment and wrist musician disorters,Hands Clinics 1990 6 (3) 405-416

Chaamagne PH Les dystonies de fonction chez le musiciens:principles fondamentaux d’une reeducation.Annual Chirurgie de la Main du Membre Superieur(France)1993 12(1)63-67

Chamage PH .Les crampes fonctionelles ou dystonies de fonction chez ecrivains et les musiciens,Annuel Chirurgie de la Main 1986 52 :148.

Hochberg FH,Harris SV,Blatter TR.Occupational hand cramps :Professional disorders of motor function.Hand Clinics 1990 6(3) 417-428.

Ignatiadis I,Dumonier C:Epidimiogical study of the upper limb diseases in musinians.Acta Orthopaedica Hellenica 1998 49(4) 309-314

Lederman RJ.Occupational cramp in instrumental musicians.Medical problems of Performing Artists 1998 3(2) 45-51.

Newmark J,Lederman RJ.Practice does not necessarily makes perfect:incidence of overuse syndromes in amateur instrumentalists.Medical problems of Performing Artists 1987 2 142-144.

Newmark J.Hochberg FH.Isolated painless manual incoordination in 57 musicians.Journal Neurosurgery Psychiatris 1987 50(3)291-295.

Pitner MA.Pathophysiology of overuse injuries in the hand and wrist,hand clinics 1990 ,6(3)355-64.

RossMH,Charnes ME,Sudarsky L,Logigian EL,Treatment of occupational cramp with botulinum toxi:diffusion of toxin to adjacent noninjected muscles,Muscle Nerve 1997 20(5)593.

Sacalac E.Corporal and psychological problems in musicians(in Greek)Ed.Nakas,Athens June 1999.

Tubiana R, Chamagne P, Brockman R.Fundamental positions for instrumental musicians,Med Prob Perform Art 1989 4 73-76.

Tubiana R Chamagne P Les affections proffessioneles du mebre superieur chez les musicians.Chirurgie 1993 31.

 

Armadio P&Russotti G 1990

Evalution and treatment of hand wrist disorders in musicians Hand Clinics,G,405-415.

Armstrong ,T,Fine,L,Goldstein,S,Lifshitz Y,Silverstein B& Mich,A,1987

Ergonomics considerations in hand and wrist tentinitis.The journal of hand surgery 12a 830-836.

Bird H 1989 Overuse injuries in musicians British Medical Journal 298.1129 Dennett X&Fry H,1988 Overuse symptom A music biopsy study.The Lancet 2, 905-908.

Drake M 1993.Mozart’s chronic subdural hematoma.Neurology 43,2400-2403 fishbein M, Middlestdt Ottatic ,V,Straus s,Ellis A1998.Medical problems among ICSOM musicians:overview of national survey.Mediacval Problems of performing artists 3 1-8.

Fry,H,1986.Overuse syndrome in musicians:presentation and management.The Lancet 728-731.

Fry H,1988.The treatment of overuse syndrome in musicians.Resalts in 175 patients,Journal of Royal Society of Medicine,81,728-731.

Hochberg F,Harris S&Blattert T,1990.Occupational hand cramps:professional disorders of motor control,Hand Clinics 6,417-427.

Hochberg F,Leffert,R,Heller M&Merriman L,1983.Hand difficulties among musicians,Jama,249(14)1869-1872 James M&Parry W1984.Performing arts medicine.British Journal of Reumatology,31(12)533-538.Lederman J 1995.Treatment outcome in instrumentalists:a long term follow up study,medical problem performing artists 10 115-120.Manchester A&Park S 1996.